Een diensthond is niet te vergelijken met een huishond of een sporthond. Wij vergelijken ze het liefst met een Ferrari.
Ze zijn snel, krachtig, atletisch, moedig, dominant, en intelligent. Het is helaas nog steeds de gewoonte om honden die carrière maken in de sportafrichting, zoals IPO, Ring en ook KNPV, te gebruiken als diensthond. Met name de particuliere beveiligingsorganisaties maken zich hier schuldig aan. Wij zijn er van overtuigd dat dit een zeer slechte zaak is, die eigenlijk zo snel mogelijk moet worden afgeschaft. Een sporthond is niet voorbereid op gebeurtenissen die hij als diensthond tegenkomt en dient altijd eerst een diensthonden africhting te hebben gevolgd.
Terminologie. Om het verschil tussen een sporthond en een diensthond te kunnen begrijpen is het op zich al goed om eens in een woordenboek deze twee begrippen op te zoeken. Kijk je bij "sport" dan zul je allerlei begrippen vinden, zoals wedstrijd, tijdverdrijf, plezier, afleiding, spelen. Bij het woord "werken" vindt je heel andere termen die het serieuze karakter van arbeid omschrijven. Wat je bij "werken" niet tegen zal komen zijn begrippen zoals; plezier en spelen. Zo kunnen we alleen al aan de terminologie zien dat "werk" een veel serieuzere betekenis heeft dan "sport". Het probleem in de hondensport van vandaag is dat de competitiedrang van sommige personen zo groot is geworden dat de sport, langzamerhand moet lijken op iets wat het per definitie niet is. En dat is nu juist waar het gevaar om de hoek komt kijken.
Verschil in socialisatie. Om een sporthond goed te kunnen africhten, zo hoor je van de meeste trainers, neem je de hond uit de kennel mee naar het trainingsveld en dan na de training weer snel de kennel in. Dat zou de manier zijn om een scherpe hond te krijgen die graag wil werken. Een diensthond echter moet gesocialiseerd worden in allerlei omgeving. Zowel met andere honden als met andere mensen en moet per definitie met de geleider een hechte band kunnen opbouwen. Dus moet die hond juist zoveel mogelijk uit die kennel. Een diensthond moet leven in de omgeving waarin hij ook effectief moet werken. Ook op het trainingsveld zie je het verschil. De sporthond traint alleen want hij is tijdens de wedstrijden ook alleen op het veld. De diensthond moet getraind worden in groepsverband om aan de afleiding van andere honden en personen te wennen.
Verschillen in de africhting en de gebruikte technieken. We kijken naar een aantal verschillende technieken. Een sporthond wordt getraind om in te bijten op de arm en deze vast te houden terwijl de prooi/pakwerker in de vrije hand een voorwerp heeft. En dan moet de hond ook nog een aantal slagen met het voorwerp kunnen verdragen. In de praktijk waarin een diensthond moet functioneren is dit natuurlijk vragen om moeilijkheden. De diensthond moet bij voorkeur inbijten op de arm waarin het wapen zich bevindt, maar kan ook altijd inbijten op de ongewapende arm, been of waar dan ook. Dit is ter beoordeling van de hond zelf. Op zich is dit natuurlijk een logisch gegeven. Als jij zelf door een persoon met een mes in de hand wordt aangevallen zul jij toch ook proberen de arm met het mes te fixeren zodat de overvaller je geen verwonding kan toebrengen. Dat een sporthond leert inbijten op de ongewapende arm is geen probleem op het trainingsveld waar de pakwerker in feite geen overvaller is en het "alleen maar" om de te behalen punten gaat. Echter in de praktijk waarin een diensthond moet functioneren is dit vragen om problemen.
Een ander opmerkelijk verschil zie je bij de achtervolging van een vluchtende prooi/ pakwerker. De hond wordt gestuurd en op het laatste moment draait de pakwerker zich om en presenteert de hond zijn "beschermde" arm, waarop de hond dan enthousiast mag inbijten. Zie je dit in de praktijk al gebeuren? In testen van honden voor de particuliere beveiligingsbranche waarbij wij betrokken waren hebben wij meerdere malen geconstateerd dat honden die in de sportafrichting perfect presteerden, niet inbeten op de vluchtend pakwerker omdat deze zich niet omdraaide en zijn armen juist hoog boven het hoofd hield. Moet je met zo'n hond dan daadwerkelijk aan het werk? Trouwens, en dat is ook zo'n heikele vraag; Zal een op "het jute gefixeerde sporthond" een vluchtende dader in vrijetijdskleding tot stilstand brengen?"
Het revieren. Zo is hem dat geleerd en zo zal hij dat altijd blijven doen. Als de pakwerker wordt aangetroffen zal de hond er voor blijven staan, zitten of springen en gaan blaffen om zo de baas te waarschuwen dat de man is aangetroffen. In de Engelstalige landen noemt men dit "Bark & Hold". Ik gebruik deze term om mijn versie hiervan te kunnen weergeven, n.l. "Bark & Die". Want wat als in het echte leven de inbreker de hond staat op te wachten? Wij zijn er van overtuigd dat door deze training verschillende sporthonden in de praktijk verwondingen hebben opgelopen of zelfs gedood zijn. Van de diensthond verwacht je dat deze de verdachte opzoekt op basis van een geurspoor en hem uit zijn verbergplaats haalt of op een voor de hond veilige afstand de verdachte aanblaft. Het revieren volgens een vast patroon mag dan een prachtig gezicht zijn op het veld op jacht naar de punten, in de praktijk is het een levensbedreigende situatie voor de hond.
Gehoorzaamheid. In de sportafrichting willen we dat de hond links volgt met de kop ter hoogte van de knie. Het liefst alsof die kop tegen die knie is vastgeplakt. Elke wending, elke verandering moet door de hond stipt gevolgd worden. Ik vind het elke keer weer een prachtig gezicht als je tijdens een wedstrijd al die perfect volgende robots ziet. Maar als diezelfde hond zijn geleider moet volgen tijdens het werk over een zeer ongelijk terrein, waar dat perfecte volgen praktisch onmogelijk is, ontstaat verwarring bij de hond en irritatie bij de geleider. Natuurlijk moet de diensthond goed gehoorzamen en een volgoefening netjes kunnen afwerken. Maar er moet nog voldoende initiatief zijn om in omstandigheden waarin dat perfecte volgen niet mogelijk is toch zo dicht mogelijk bij de geleider te blijven. Ook al zou dit betekenen dat er soms een kleine omweg, los van de geleider, gemaakt moet worden.
Conclusie. Laten we voorop stellen dat sporthonden hun eigen plaats hebben en dat is in de sport. Net zoals een diensthond geen plaats heeft in de sport mag een sporthond geen functie hebben in de werkelijke praktijk. En absoluut geen functie ook. Kijk nog maar eens naar je woordenboek en het zal je duidelijk worden waarvoor ze dan wel geschikt zijn. En hoe zal die sporthond reageren op een natte, gladde vloer, een open stalen trap, rook, vuur, zeer slechte weersomstandigheden, andere dieren, groepen mensen. Als een sporthond dan faalt ligt dat niet aan de hond, maar is dat volledig de schuld van de geleider die vergeten is waar de hond voor is afgericht.
Tijdens een demonstratie zagen we een hond die door een groepje kinderen werd gestuurd om een pakwerker te bijten. Natuurlijk, op het veld onder geoefende condities gaat dit prachtig en zal het publiek enthousiast zijn. Maar, doet die hond dat ook in een café waar een groep dronken personen een dreigende houding naar de geleider aanneemt?
Wij weten dat we nu mensen voor het hoofd stoten maar dat zij dan maar zo. Het gaat tenslotte om een belangrijke zaak . Want niet alleen de veiligheid van de hond maar zeker ook de veiligheid van de geleider staan op het spel. Het is een feit dat mensen hoog opgeven van programma's zoals de IPO, Ring of KNPV en denken dat deze honden klaar zouden zijn voor de straat. Maar het is een heel andere zaak om punten te verliezen op het veld dan je leven te verliezen op straat omdat je hond er met de staart tussen de benen vandoor is gegaan. Om dan nog maar te zwijgen van bijtincidenten waarbij onschuldige burgers slachtoffer kunnen worden. De technieken en de omstandigheden in de echte wereld staan ver, heel ver af van de sportwereld. Het enigste dat ze delen is dat voor allebei een hond nodig is.
Een toetsing is een eis van het Ministerie van Justitie om te mogen werken met een diensthond. Als de toetsing is behaald krijg je een Verklaring van Geschiktheid. Deze verklaring is 2 jaar geldig. Om de kwaliteit te waarborgen moeten de geleider en zijn hond elke 2 jaar herexamen doen. Door het Ministerie van Justitie zijn 2 organisaties aangewezen in Nederland die examineren. Dit zijn de Koninklijke Nederlandse Politiehonden Vereniging (KNPV) en de
Nederlandse Bond voor de Diensthond (NBvdD) Werken met je hond zonder een Verklaring van Geschiktheid, is strafbaar. Het strafbare feit is een economisch delict en daarvoor kan je een bon krijgen van meer dan 10.000 euro.